Podwórkowa rewolucja w Siemianowicach Śląskich.

Projektowanie u progu kamienic
W odróżnieniu od klasycznych, gabinetowych konsultacji społecznych, siemianowickie warsztaty miały charakter całkowicie otwarty i odbywały się bezpośrednio na podwórkach kamienic objętych programem. Prowadzące spotkania – Iwona Robak-Charchan oraz Betina Bober-Ogon z Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta – rozstawiały swoje mobilne punkty konsultacyjne w miejscach, które mają przejść metamorfozę. Pozwoliło to mieszkańcom na bieżąco, „palcem na mapie”, wskazywać mocne i słabe strony swoich podwórek, a także wspólnie wypracowywać najlepsze rozwiązania przestrzenne.

Nawet nagłe załamania pogody nie były w stanie ostudzić zapału siemianowiczan. Podczas lipcowych ulew i burz uczestnicy bez wahania przenosili dyskusje do bram kamienic czy na klatki schodowe, kontynuując rozmowy przy blasku lamp.

Warsztaty w liczbach
Oficjalny raport z realizacji warsztatów, opracowany przez Wydział Gospodarki Komunalnej, przynosi bardzo ciekawe dane statystyczne:

• 18 przeprowadzonych warsztatów terenowych,
• 20 unikalnych lokalizacji objętych procesem konsultacyjnym,
• 80 zaangażowanych mieszkańców, którzy aktywnie włączyli się w proces projektowania,
• 4,4 uczestnika – tyle wyniosła średnia frekwencja na pojedynczym spotkaniu.

Choć liczby te mogą wydawać się kameralne, autorzy raportu podkreślają ich wysoce jakościowy charakter. W spotkaniach uczestniczyły bowiem osoby bezpośrednio związane z danym miejscem, doskonale znające jego codzienne problemy oraz specyfikę sąsiedzką. Najwyższą frekwencję (8 osób) odnotowano przy ul. Fabrycznej 14 z kolei najniższą (1 osoba) – na podwórku przy ul. Michałkowickiej 43-45, gdzie plany pokrzyżował ekstremalny upał.

Co zadecydowali mieszkańcy?

Z zebranych protokołów oraz ankiet wyłaniają się cztery kluczowe obszary tematyczne, wokół których skupiały się pomysły siemianowiczan:

1. Zieleń (więcej drzew i krzewów): Mieszkańcy jednogłośnie domagają się wprowadzenia większej ilości cienia w upalne dni. Przykładem jest ul. Kołataja 13, gdzie brak drzew dających wytchnienie w lecie uznano za główną bolączkę. Z kolei przy ul. Powstańców 40 mieszkańcy postulują nasadzenie tuż pod elewacją wysokiej zieleni (tuje lub iglaki), by zasłonić nieestetyczny stan techniczny budynku.

2. Woda (retencja i ogrody deszczowe): Kwestia zagospodarowania deszczówki przewijała się niemal na każdym spotkaniu. Lokatorzy z ul. Sobieskiego 8, 9, 10 zgłaszali uciążliwe, rozległe kałuże. Rozwiązaniem mają być m.in. ogrody deszczowe przy ul. Parkowej 7 i 8 czy ul. Niepodległości 18. Wyjątkowo praktyczny postulat zgłoszono na ul. Pszczelniczej 8 – mieszkanki, które od lat dbają o tamtejszy ogródek, poprosiły o montaż zbiorników na deszczówkę, ponieważ dotychczas podlewały rośliny wodą na własny koszt.

3. Przestrzeń (parkowanie i przejazdy): Konflikt interesów między zielenią a miejscami dla samochodów to klasyczny problem miejskich podwórek. Na ul. Mickiewicza 1-9 mieszkańcy skarżyli się na auta niszczące zieleń i rozjeżdżające trawniki, wnioskując o postawienie ozdobnych skrzyń z kwiatami jako barier. Przy ul. Michałkowickiej 43-45 zasugerowano postawienie donic blokujących dzikie parkowanie.

4. Wspólnota (integracja i współpraca): Warsztaty pokazały, że siemianowickie podwórka kryją w sobie niezwykle silne więzi sąsiedzkie. W wielu miejscach (np. ul. Pszczelnicza 8, Sobieskiego 8, Poprzeczna 1-3) mieszkańcy już wcześniej, własnymi siłami i środkami, tworzyli urokliwe przydomowe ogródki. Projekt szwajcarski nie tyle inicjuje te relacje, co daje im nowe, potężne narzędzie rozwoju.

Najważniejsze wnioski z raportu

Ewaluacja przeprowadzona po zakończeniu cyklu spotkań pozwala na sformułowanie kilku kluczowych wniosków, które posłużą jako drogowskaz przy fizycznej realizacji inwestycji:

• Mieszkańcy jako najlepsi eksperci: To lokalna społeczność najlepiej zna specyfikę mikroklimatu i problemy techniczne swoich podwórek. Ich wiedza jest bezcenna przy doborze rozwiązań.

• Potrzeba renowacji, nie rewolucji: Większość postulatów dotyczy poprawy jakości i estetyki już istniejącej przestrzeni wspólnej, a nie wprowadzania zupełnie nowych, skomplikowanych funkcji.

• Ekonomia i łatwość utrzymania: Siemianowiczanie preferują rozwiązania trwałe, odporne na warunki atmosferyczne i niewymagające kosztownej lub bardzo pracochłonnej pielęgnacji.

• Lęk przed wandalizmem kontra poczucie współwłasności: Choć na niektórych spotkaniach (np. ul. Brzozowa 6, ul. Mickiewicza 1-9 ) pojawiały się obawy przed niszczeniem nowej infrastruktury przez młodzież, dominującym uczuciem była duma i chęć działania.

Podsumowanie: To nasz wspólny projekt

Najważniejszym i najbardziej optymistycznym efektem siemianowickich warsztatów jest deklaracja gotowości mieszkańców do dalszej współpracy. Praktycznie we wszystkich 20 lokalizacjach siemianowiczan zadeklarowali czynny udział w sadzeniu roślin oraz późniejszej opiece nad nowo powstałymi ogrodami. Oznacza to, że Partycypacyjne Ogrody Miejskie nie będą jedynie kolejną „urzędową inwestycją”, ale staną się dobrem wspólnym, o które mieszkańcy będą dbać z osobistym zaangażowaniem. Model partycypacyjny, oparty na współdecydowaniu, udowodnił swoją pełną zasadność i może stanowić wzór dla innych miast w Polsce.

#REgeneracjaMiast #FunduszeSzwajcarskie #SiemianowiceŚląskie #Czeladź #DlaMieszkańców #RazemMożemyWięcej #SzwajcarskoPolskiProgramWspółpracy #PolskoSzwajcarskiProgramRozwojuMiast